Voor zorgprofessionals:
De goedaardige positievenduizeligheidl (BPLS) geldt doorgaans als een „onschadelijke“, goed te behandelen aandoening – tenslotte staan met de bevrijdingsmanoeuvres effectieve en kosteneffectieve therapieën beschikbaar. Een recente Taiwanese registerstudie trekt dit echter in twijfel: mensen met BPLS hebben jarenlang een aanzienlijk verhoogd risico om gewond te raken – en wel ongeacht of ze behandeld zijn of niet.
🔗 Mao JJ, Lin HC, Lin ST, et al. Incidence of Subsequent Injuries Associated with a New Diagnosis of Benign Paroxysmal Positional Vertigo and Effects of Treatment: A Nationwide Cohort Study. J Clin Med. 2024;13(15):4561.
Originele studie op PubMed
Studiendesign: 18 jaar observatie, meer dan 250.000 personen
De auteurs analyseerden de Taiwanese database voor ziektekostenverzekeringen (LHID2005) en identificeerden 50.675 patiënten met een gediagnosticeerde BPLS (ten minste 3 gedocumenteerde diagnoses door KNO-artsen of neurologen). Hiertegenover werden 202.700 controlepersonen geplaatst, gematcht op leeftijd, geslacht en comorbiditeiten, zonder BPLS. De gemiddelde follow-upperiode bedroeg bijna 15 jaar.
De belangrijkste bevindingen
- Aan het einde van de observatieperiode waren 26,1 % uit de BPLS-groep gewond geraakt, tegenover 17,0 % in de controlegroep.
- Na aanpassing voor leeftijd, geslacht, woonplaats, zorgniveau en comorbiditeiten bleek een geamendeerde hazard ratio (aHR) van 2,63 (95 %-KI: 2,49–2,88) voor alle soorten letsel.
- Het hardst getroffen waren Valpartijen (aHR 3,44) en Verkeersongevallen (aHR 3,16) – vermoedelijk omdat het draaien van het hoofd tijdens het autorijden een acute aanval kan uitlokken.
- Ook opzettelijke verwondingen (o.a. suïcidepogingen, aHR 1,15) kwamen vaker voor – een aanwijzing voor de psychische belasting door recidiverende duizeligheid.
- Het bleek een duidelijke Dosis-effectrelatie: Hoe vaker BPLS werd vastgesteld (≥1, ≥2, ≥3 episodes), hoe hoger het risico op letsel (aHR 2,04 → 2,47 → 2,63).
- Zowel lichte verwondingen (ISS < 16) als ernstige verwondingen (ISS ≥ 16, polytrauma) kwamen in de BPLS-groep significant vaker voor.
De echte wake-upcall: behandeling alleen biedt onvoldoende bescherming
Het meest opvallende is waarschijnlijk deze bevinding: bevrijdingsmanoeuvres (CRT) verlaagden het risico op letsel niet op statistisch significante wijze (CRT: aHR 0,78, 95%-BI 0,37–1,29). De auteurs vermoeden onder andere dat de database geen gegevens bevatte over het betrokken halfkrombeen of over de precieze techniek van de manoeuvres, en dat een deel van de patiënten de manoeuvres alleen als thuisoefening uitvoerde zonder deskundige begeleiding – resterende duizeligheid en onzekerheid bij het lopen na de acute behandeling zouden het risico dus in stand kunnen houden.
Praktische relevantie
Deze gegevens onderstrepen wat in de vestibulaire revalidatie vaak te weinig aan bod komt: het puur wegnemen van symptomen door middel van een repositiemanoeuvre vervangt geen gestructureerde evenwichtstraining en geen advies over valpreventie. Vooral oudere patiënten met recidiverende BPPV profiteren van:
- gerichte analyse van het looppatroon en de stabiliteit, ook na een succesvolle repositie,
- Voorlichting over het verhoogde risico op verkeersongevallen (trefwoord: hoofdbewegingen tijdens het rijden),
- Screening op angst- en vermijdingsgedrag en depressieve symptomen,
- een vervolgafspraak, in plaats van de patiënten na de ingreep als „symptoomvrij“ te ontslaan.
👉 Geïnteresseerd in een diepgaande opleiding vestibulaire revalidatie en het wilt leren hoe je BPLS-patiënten op een veilige en duurzame manier kunt revalideren na de acute behandeling?
Voor actuele opleidingen en cursusdata zie de IVRT-nascholingszoeker.
Voor patiënten – eenvoudig uitgelegd
BPLS is geen kleinigheid: waarom evenwichtsstoornissen bij het liggen het risico op letsel aanzienlijk verhogen
positie duizeligheid (BPLS) wordt vaak als „onschadelijk“ bestempeld, omdat het bestaat uit een paar gerichte hoofd- en lichaamsbewegingen (Bevrijdingsmanoeuvres) meestal goed te behandelen is. Uit een grootschalig onderzoek uit Taiwan blijkt echter dat mensen die ooit BPLS hebben gehad, in de loop der jaren aanzienlijk vaker letsel oplopen dan mensen zonder deze aandoening – zelfs nadat ze met succes zijn behandeld.
📄 Mao JJ, Lin HC, Lin ST, et al. Incidentie van vervolgklachten in verband met een nieuwe diagnose van goedaardige paroxismale positieduizeligheid en effecten van de behandeling: een landelijk cohortonderzoek. J Clin Med. 2024.
Wat de onderzoekers hebben ontdekt
Ruim 250.000 mensen werden bijna 15 jaar lang gevolgd. Het resultaat: mensen met BPLS hadden een 2,6 keer zo groot risico, zich te verwonden, in vergelijking met mensen zonder BPLS. Vooral de volgende gevallen kwamen vaak voor:
- Valpartijen – meer dan drie keer zo vaak als bij mensen zonder BPLS
- Verkeersongevallen – eveneens meer dan drie keer zo vaak, waarschijnlijk omdat een plotselinge duizeligheidsaanval bij het draaien van het hoofd in de auto zeer gevaarlijk kan zijn
En: hoe vaker iemand al last had gehad van positiestoei, hoe groter het risico op een blessure was.
Waarom helpt de behandeling niet automatisch?
Je zou kunnen veronderstellen dat een succesvolle ontwrichtingsmanoeuvre (bijvoorbeeld de Epley-manoeuvre) dit risico weer tot nul terugbrengt. Uit het onderzoek blijkt echter dat het risico op letsel ook na de behandeling verhoogd bleef. Een mogelijke reden: zelfs na een „succesvolle“ manoeuvre blijft bij veel mensen nog een tijdje een onzeker looppatroon of een vaag gevoel van wankelen bestaan – en juist dat verhoogt het valrisico nog steeds.
Wat kunt u doen?
- Neem duizeligheid als gevolg van een verkeerde houding serieus – ook al duurt een afzonderlijke aanval maar enkele seconden.
- Ga er na een stabiliteitsmanoeuvre niet automatisch vanuit dat uw evenwicht weer volledig in orde is. Laat uw looppatroon en uw stabiliteit controleren door een gespecialiseerde therapeut.
- Wees tijdens het autorijden in de eerste periode na een BPLS-aanval extra voorzichtig met snelle hoofdbewegingen.
- Als u herhaaldelijk last heeft gehad van BPPD (duizeligheid bij positieverandering): bespreek het verhoogde val- en ongevalrisico dan actief met uw arts of therapeut.
🎯 Onze speciaal opgeleide IVRT®-duizel- en vestibulairtherapeuten Na de succesvolle acute behandeling van uw positieduizeligheid helpen wij u met gerichte Evenwichts- en looptraining waarmee u uw veiligheid in het dagelijks leven en in het verkeer terugkrijgt – zodat de behandelde aanval niet de volgende val wordt. Vind gespecialiseerde collega's in onze IVRT-therapeutzoeker
