{"id":13979,"date":"2025-07-24T10:40:27","date_gmt":"2025-07-24T08:40:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ivrt.de\/?p=13979"},"modified":"2026-02-06T17:07:28","modified_gmt":"2026-02-06T16:07:28","slug":"prescribing-cascades-bei-aelteren-menschen-wenn-eine-nebenwirkung-zur-naechsten-verordnung-fuehrt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/studien-evidenz\/prescribing-cascades-bei-aelteren-menschen-wenn-eine-nebenwirkung-zur-naechsten-verordnung-fuehrt\/","title":{"rendered":"\u201eVoorschrijfkaskade\u201c bij ouderen: wanneer een bijwerking tot het volgende voorschrift leidt"},"content":{"rendered":"<p><strong>Voor zorgprofessionals:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Een nieuwe studie uit Ierland toont veelvoorkomende medicamenteuze kaskades op oudere leeftijd \u2013 ook met vestibulaire relevantie:<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udd17 <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/40494622\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/40494622\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>Originele studie op PubMed<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Achtergrond<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Voorschrijfkaskades\u00a0<\/strong>ontstaan wanneer een bijwerking van een geneesmiddel verkeerd wordt ge\u00efnterpreteerd als een nieuwe ziekte \u2013 en vervolgens met een ander geneesmiddel wordt behandeld. Vooral ouderen met multimorbiditeit en polyfarmacie lopen risico.\nDe nieuwe analyse van Ierse voorschrijfgegevens onderzocht voor het eerst 9 van dergelijke kaskades bij meer dan 530.000 personen ouder dan 65 jaar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Studieopzet<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Data<strong>:<\/strong>\u00a0Nationale voorschrijfdatabank Ierland (GMS Scheme)<\/li>\n\n\n\n<li>Methode: Prescription Sequence Symmetry Analysis<\/li>\n\n\n\n<li>Observatieperiode: 365 dagen<\/li>\n\n\n\n<li>Populatie: 533.464 ouderen \u2265 65 jaar<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>De vijf meest voorkomende voorschrijfkaskades \u2013 klinisch uitgelegd<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. Bloeddrukmiddel \u2192 Diureticum<br>Frequentie: 2,6 % | Risico bijna verdubbeld (aSR 1,93)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Typisch geval:<br><\/strong>een calciumantagonist verlaagt de bloeddruk, maar veroorzaakt perifeer oedeem. In plaats van het middel te wisselen, wordt een diureticum toegevoegd.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<br><\/strong>\u2192 elektrolytstoornissen, circulatieproblemen, duizeligheid.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2. Prostatamedicijn \u2192 Medicijn tegen duizeligheid (vestibulair sedativum)<br><\/strong>Frequentie: 3,0 % | Risico +63 % (aSR 1,63)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Typisch geval:<\/strong><br>een \u03b11-blokker tegen prostaathyperplasie verlaagt de bloeddruk en leidt tot orthostatische duizeligheid. In plaats van de dosis te verlagen, wordt een vestibulair sedativum voorgeschreven \u2013 hoewel er geen vestibulaire oorzaak is.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<\/strong><br>\u2192  demping van centrale evenwichtsverwerking, looponzekerheid, valrisico.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3. Antidepressivum \u2192 Slaapmiddel<\/strong><br>Frequentie: 2,5 % | Risico +54 % (aSR 1,54)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Typisch geval:<\/strong><br>een pati\u00ebnt start met een SSRI of SNRI en ontwikkelt slaapproblemen. In plaats van aanpassing volgt een slaapmiddel.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<\/strong><br>slaperigheid overdag, valgevaar, afhankelijkheid.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4. Antipsychoticum \u2192 Parkinsonmiddel<\/strong><br>Frequentie: 0,4 % | Risico +20 % (aSR 1,20)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Typisch geval:<\/strong><br>een antipsychoticum veroorzaakt extrapiramidale symptomen (rigiditeit, tremor). Deze worden behandeld met parkinsonmedicatie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<\/strong><br>belasting van het dopaminerge systeem, nieuwe bijwerkingen.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>5. Kalmeringsmiddel \u2192 Antipsychoticum<\/strong><br>Frequentie: 3,2 % | Risico +15 % (aSR 1,15)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Typisch geval:<\/strong><br>een benzodiazepine veroorzaakt een paradoxale reactie (onrust, verwardheid). Vervolgens wordt een neurolepticum toegevoegd.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<\/strong><br>\u2192  sedatie, loopstoornissen, delier-risico.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Betekenis voor de praktijk<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Duizeligheid, slaapstoornissen of verwardheid moeten altijd kritisch beoordeeld worden als mogelijke bijwerking.<\/li>\n\n\n\n<li>Vestibulaire sedativa worden vaak voorgeschreven bij aspecifieke duizeligheid \u2013 zonder <a href=\"https:\/\/ivrt.de\/nl\/patientenedukation\/diagnostische-tests-fuer-gleichgewichtsstoerungen-und-schwindelsymptomatik\/\" data-type=\"post\" data-id=\"8955\">vestibulaire diagnostiek<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>Voorschrijfkaskades verhogen het valrisico, verlagen de levenskwaliteit en versnellen functionele achteruitgang.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Conclusie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Voorschrijfkaskades zijn frequent en klinisch relevant \u2013 vooral in de <a href=\"https:\/\/ivrt.de\/nl\/patientenedukation\/presbyvestibulopathie-altersbedingter-schwindel-und-gangunsicherheit\/\" data-type=\"post\" data-id=\"7179\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">geriatrie met evenwichtsstoornissen<\/a>. Voor fysiotherapeuten, artsen en apothekers is kritische beoordeling van elk nieuw symptoom essentieel.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\ud83d\udc49 Wil je leren hoe je vestibulair veroorzaakte duizeligheid betrouwbaar herkent, differentieert en behandelt?<br>und behandelt?<\/strong><br>Voor actuele opleidingen zie de <strong><a href=\"https:\/\/ivrt.de\/nl\/fuer-medizinisches-fachpersonal\/fortbildungssuche\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/ivrt.de\/fuer-medizinisches-fachpersonal\/fortbildungssuche\/\">IVRT-nascholingszoeker<\/a>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Voor pati\u00ebnten \u2013 eenvoudig uitgelegd<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>De vijf meest voorkomende medicijnkaskades \u2013 eenvoudig uitgelegd<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udcc4 <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/40494622\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/40421807\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Naar de originele studie<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>1.&nbsp;<strong>Bloeddrukmiddel \u2192 Plasmiddel (diureticum)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Frequentie: 2,6 %<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wat gebeurt er?<\/strong><br>Een bloeddrukverlager (calciumantagonist) kan vocht in de benen veroorzaken. In plaats van het medicijn te wisselen, schrijft de arts een plasmiddel voor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<\/strong><br>tekort aan mineralen, circulatieproblemen, duizeligheid \u2013 en hoger valrisico.<\/p>\n\n\n\n<p>2.&nbsp;<strong>Prostatamedicijn \u2192 Medicijn tegen duizeligheid<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Frequentie: 3,0 %<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wat gebeurt er?<\/strong><br>Een middel tegen prostaatklachten verlaagt de bloeddruk \u2013 vooral bij opstaan. Er ontstaat duizeligheid. In plaats van de oorzaak aan te pakken, schrijft men een medicijn tegen duizeligheid voor \u2013 terwijl het evenwichtsorgaan gezond is<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<\/strong><br>het medicijn dempt hersengebieden die voor evenwicht zorgen. Men voelt zich wankel \u2013 valrisico stijgt.<br>\ud83d\udc49 Belangrijk: deze middelen zijn alleen bedoeld voor een acute noodsituatie \u2013 nooit langer dan enkele dagen!<\/p>\n\n\n\n<p>3.&nbsp;<strong>Antidepressivum \u2192 Slaapmiddel<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Frequentie: 2,5 %<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wat gebeurt er?<\/strong><br>Een nieuw antidepressivum veroorzaakt slaapproblemen. In plaats van samen naar een oplossing te zoeken, wordt een slaapmiddel toegevoegd.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<\/strong><br>slaperigheid overdag, wankel gevoel \u2013 en kans op afhankelijkheid.<\/p>\n\n\n\n<p>4.&nbsp;<strong>Medicijn tegen psychische klachten \u2192 Parkinsonmiddel<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Frequentie: 0,4 %<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wat gebeurt er?<\/strong><br>Een middel tegen bijvoorbeeld wanen of sterke onrust veroorzaakt stijfheid of beven. In plaats van het eerste medicijn te herzien, wordt parkinsonmedicatie toegevoegd.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<\/strong><br>meer en onnodige medicatie, met nieuwe bijwerkingen.<\/p>\n\n\n\n<p>5.&nbsp;<strong>5. Kalmeringsmiddel \u2192 Neurolepticum<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Frequentie: 3,2 %<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wat gebeurt er?<\/strong><br>Een kalmeringsmiddel (zoals benzodiazepine) kan een paradoxale reactie geven: onrust of hallucinaties. Dan volgt een neurolepticum<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gevolg:<\/strong><br>slaperigheid, looponzekerheid, concentratieproblemen.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wat kunt u doen?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bespreek uw klachten altijd openlijk.<\/strong><br>Merkt u nieuwe symptomen?<br>Vraag uw arts: \u201cKan dit een bijwerking van mijn medicijn zijn?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vraag gerust een tweede mening.<\/strong><br>Bijvoorbeeld bij de apotheek!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bij duizeligheid of evenwichtsproblemen:<\/strong><br>ls het niet door medicatie komt, kan er een vestibulaire oorzaak zijn.<\/p>\n\n\n\n<p>Onze gecertificeerde&nbsp;<strong>IVRT\u00ae-duizel- en vestibulairtherapeuten<\/strong>&nbsp;helpen u persoonlijk verder: <strong><a href=\"https:\/\/ivrt.de\/nl\/fuer-betroffene\/therapeutensuche\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">IVRT-therapeutzoeker<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a id=\"_msocom_1\"><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>F\u00fcr Fachpersonal: Eine neue Studie aus Irland zeigt h\u00e4ufige medikament\u00f6se Kaskaden im Alter \u2013 auch mit vestibul\u00e4rer Relevanz: \ud83d\udd17 Originalstudie auf PubMed Hintergrund Verordnungskaskaden\u00a0entstehen, wenn eine Nebenwirkung eines Medikaments als neue Erkrankung fehlinterpretiert wird \u2013 und dann mit einem weiteren Medikament behandelt wird. Besonders gef\u00e4hrdet sind \u00e4ltere Menschen mit Multimorbidit\u00e4t und Polypharmazie. Die neue Analyse [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":13980,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_surecart_dashboard_logo_width":"180px","_surecart_dashboard_show_logo":true,"_surecart_dashboard_navigation_orders":true,"_surecart_dashboard_navigation_invoices":true,"_surecart_dashboard_navigation_subscriptions":true,"_surecart_dashboard_navigation_downloads":true,"_surecart_dashboard_navigation_billing":true,"_surecart_dashboard_navigation_account":true,"_jf_save_progress":"","iawp_total_views":124,"footnotes":""},"categories":[215],"tags":[],"class_list":["post-13979","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-studien-evidenz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13979"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17490,"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13979\/revisions\/17490"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ivrt.de\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}